Empati; İnsanları Anlamak, Farklı Dünyalara Seyahat
Size aslında milyarlarca dünya var desem ne kadar inandırıcı
gelir. Ama aslında gerçek budur; Her insanın zihni ve hayata bakış açısını ele
alırsak bu bir gerçek değil midir? Her sabah uyandığımızda kendi dünyamızın
iklimini yaşıyoruz. Oysa karşılaştığımız her bir yabancı, iş arkadaşlarımız,
aile üyelerimiz, içinde bambaşka yasaların, iklimlerin, derin okyanusların
olduğu kişisel bir evren. İşte empati bu farklı dünyalara vizeye ihtiyaç
duymadan girmemizi sağlayan tek pasaporttur.
Özgürce Farklı Dünyalara Seyahat
Çoğu insan kendi düşüncelerini mutlak gerçek sanır. Hayatlar da buna göre şekillenir. Bazı insanlar başarısız olduğunda neden bunlar benim başıma geliyor? Ne kadar da şanssızım der. Ama bazı insanlar ise bunu daha iyi nasıl yapabilirim. Ya da bu sorunu nasıl çözüp bir ders çıkarabilirim der. Sadece bu kanıtlar bile birçok farklı dünyanın olduğuna kanıt olarak gösterilebilir.
Empati karşımızdaki kişinin dünya penceresinden bakıp onu anlamak, kendi dünyamızın sınırlarını özgürce aşıp farklı dünyalara seyahat etmenin yoludur. Kısacası zihinsel özgürleşme biçimidir.
Milyarlarca dünya varsa, milyarlarca dil vardır.
Karşınızdakinin sadece sözlerini davranışlarını değil; duruşunu, bakışındaki
yoğunluğu, sesindeki endişeyi, üzüntüyü, heyecanı hissetmek, o dünyanın hava
durumunu anlamaktır.
Yargılardan Kurtularak Süper Bir Sosyal Güç Yaratmak
Empati
geliştirmenin ilk yasası yargılardan kurtulmak; Bir kişiyi davranışları ya da
söylemleri nedeniyle sadece yargılamak ve dünyamızda cezalandırmak yerine,
sebeplerini anlamaya çalışmaktır. Bir başkasının dünyasında bir davranışın ona
göre neden doğru ya da yanlış olduğunu anladığınızda öfke şefkate dönüşür.
Kendi dünyasından
çıkıp bir başkasının dünyasına misafir olabilenler, liderlikte, ikili
ilişkilerde kariyerde ve aile içinde her zaman birkaç adım öndedir. Çünkü omlar
sadece duyup görmezler, başkalarının hissedemediklerini hissederler.
Dünya Turuna Hazır mısın? Tamamen ücretsiz.
Her gün bir deney
yapın. En az bir kişinin dünyasına, yargılarınızı bırakarak girmeyi deneyin.
Göreceksiniz ki herkesin güneşli olarak gördüğü dünyada bazen çok bulutlu
bazense kar yağışlı bir hava var.
Empati hangi yollarla geliştirilir?
Bu yeteneği geliştirmek farklı dünyaları anlamak için ilk
başta biraz zaman ayırmaya ihtiyaç var. Bu ayırılan zamanda kitaplar okumak ve
bir temel oluşturmak çok iyi bir başlangıç olacaktır. Çünkü kitaplar okumak
farklı dünyalara yolculuğun araçlarından biridir. Kitaplardaki karakterler
gerçek kişilerin duygu ve düşüncelerini hissettirir.
Empati geliştiren kitap türleri
- Psikolojik
roman
- Karakter
odaklı klasikler
- Otobiyografi
İşte birkaç örnek kitap
1. İnsanın Anlam Arayışı - Viktor E. Frankl
Toplama kamplarındaki korkunç deneyimlerini anlatan bir
psikiyatristin kaleminden çıkan bu kitap, en zor şartlarda bile bir başkasının
acısına ortak olmanın yüceliğini anlatır.
- Özeti:
Kendi acınızın içindeyken bile bir başkasının dünyasına dokunabilmenin,
insana hayata tutunacak bir "anlam" sunduğunu gösterir.
2. Budala - Fyodor Dostoyevski
- Mişkin,
o kadar dürüsttür ki çevresi onu "budala" sanır. Başkalarının
acısını kendi acısı gibi hisseden bir insanın, bencil ve çıkarcı bir
dünyada nasıl ayakta kalmaya çalıştığını anlatır.
- Özet:
Epilepsi hastası, saf ve iyi yürekli bir prensin dramatik hikayesi.
3. Dönüşüm - Franz Kafka
Toplumun "farklı olana" veya "işe
yaramayana" karşı ne kadar acımasız olabileceğini anlatan en kısa ama en
etkili romanlardan biridir. Bir sabah dev bir böceğe dönüşen Gregor Samsa,
aslında "farklılaşan" herkesin temsilidir. Kendi ailesinin bile ona
nasıl yabancılaştığını okurken kendinizi onun yerine koyacak ve yaşadığı derin
yalnızlığına eşlik edeceksiniz
- Özet:
Ailesinin geçimini sağlayan bir pazarlamacının böceğe dönüşmesi ve
çevresindeki insanların değişimine dair absürt ama gerçekçi bir dram.
4. Oblomov – Ivan Gonçarov
Oblomov hayatının kontrolünü ele almaktan aciz toprak sahibi
bir soyludur. Sorunlarını çözmeye çalışmak yerine yatağında kalmayı tercih ederek
hayatının kontrolünü başkalarının ellerine bırakır. Aşırı korumacı bir ailesi
olması sebebiyle çocukluğunda pasif bir karakter inşaa etmesine neden olmuştur.
Hayatı boyunca başkaları tarafından yönlendirilip dolandırılır ve amaçsız bir
yaşam sürer. Bu durum onu bir yıkıma götürür.
Özet: sorumluluk
almaktan kaçan ve eylemsizliği bir yaşam biçimine dönüştüren bir adamın, kendi tembelliği
içinde yavaş yavaş yok oluşunu anlatır.
